Güzelyalı: Bursa'nın Denizle Buluşan Sahil Kasabası

Bursa'nın denizle buluştuğu noktalardan biri olan Güzelyalı, Marmara Denizi kıyısında yer alan bir sahil kasabasıdır. Osmangazi'ye yaklaşık 29 kilometre uzaklıktaki bu yerleşim, Mudanya'ya ise yürüme mesafesindedir. 1962 yılında kurulan Güzelyalı, günümüzde 15 bin kişilik nüfusuyla Bursa Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yer alır.

Tarihçe: Burgaz'dan Güzelyalı'ya

Güzelyalı'nın geçmişi, uzun yıllar bir parçası olduğu Mudanya bölgesinin tarihiyle iç içedir. Eski adıyla Burgaz Köyü olarak bilinen bu yerleşim, çağlar boyunca bölgenin kaderini paylaşmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Bursa ve çevresi Yunan işgaline uğramış; Türk Kurtuluş Savaşı'nın kuzeybatı cephesinde yer alan bu topraklarda mücadele ancak 12 Eylül 1922'de sona ermiştir.

Savaşın ardından köydeki Rumların ayrılmasıyla boşalan Burgaz'a, Batum yöresinden gelen Gürcüler ile Girit'ten göç eden Türkler mübadele kapsamında yerleştirilmiştir. O dönemde yalnızca 15 haneden oluşan köy, zamanla kalabalıklaşmıştır. 1962'de yapılan bir referandumla Bursa Belediyesi'nden ayrılarak Mudanya Belediyesi'ne mahalle olarak bağlanmış ve Güzelyalı adını almıştır. Ancak hizmetlerin yetersiz kalması üzerine 1992'de ikinci bir referandum yapılmış; Bakanlar Kurulu'nun 13/08/1992 gün ve 92/40614 sayılı kararıyla Mudanya Belediyesi'nden ayrılarak bağımsız bir belde statüsü kazanmıştır. Yine de idari olarak Mudanya Kaymakamlığı'na bağlı kalmıştır. 2009 yerel seçimleriyle belde statüsü kaldırılmış ve Güzelyalı yeniden Mudanya İlçe Belediyesi'ne bağlanmıştır.

Coğrafya ve İklim

Güzelyalı'nın batısında Mudanya, doğusunda Kurşunlu, güneyinde ise Mudanya dağları yer alır. Bu dağların Kılıçbayır (110m) ve Kızıltoprak (149m) tepeleri beldenin güney sınırını oluşturur. Kasabanın içinden geçen Çakal dere, belediye binasının yanından denize dökülür; Meşeli deresi Arkur Sitesi'nin yanından, Aydınpınar deresi ise Sayılgan Villaları'nın yakınından akar. Aydınpınar deresi günümüzde belediye tarafından yeraltına alınmış olup yine aynı noktadan Marmara Denizi'ne ulaşır. Kış ve ilkbahar aylarında coşkun akan bu dereler, yazın kuruyarak yataklarını boş bırakır.

Çevrede zeytin ağaçları ve makilik orman alanları yaygındır; ancak hızla süren yapılaşma nedeniyle bu bitki örtüsü giderek daha gerideki boş tarlalara çekilmektedir. İklim olarak Marmara iklim kuşağında bulunan Güzelyalı'da, Bursa Meteoroloji istasyonu verilerine göre yıllık yağış miktarı 740 mm'dir. Yağışlar en çok ilkbahar ve kış aylarında görülür; kışın 226 mm, ilkbaharda 204 mm olan yağış, yaz aylarında 74 mm'ye kadar düşer. Deniz suyu sıcaklığının karaya göre daha yüksek olduğu yaz aylarında yağışlar oldukça azalır. En sıcak ay ortalaması Temmuz'da 24.3°C, en soğuk ay ortalaması ise Ocak'ta 4.8°C olarak ölçülmüştür.

Mahalleler

Güzelyalı beş mahalleden oluşur. Batıda Mudanya ile komşu olan Yalı mahallesi, 2009'da Mudanya'ya bağlandıktan sonra adını Güzelyalı olarak değiştirmiştir. Ortada yer alan Eğitim mahallesi, adını bölgedeki okullardan alır. Burgaz mahallesi, tarihi Burgaz köyünün bulunduğu orta ve güney kesimleri kapsar. Bursa yolunun güneyindeki Siteler mahallesi, 2000'li yıllarda inşa edilen çok sayıda siteye ev sahipliği yapar. Doğuda ise daha çok villalardan oluşan Altınkum mahallesi bulunur; bu mahalle Mudanya-İstanbul yolu üzerinde yer alır.

Ulaşım: Deniz ve Kara Bağlantıları

Güzelyalı, hem Bursa'nın hem de Mudanya'nın bir parçası olması nedeniyle her iki kente de dolmuş, taksi ve belediye otobüsüyle kolayca ulaşım imkânı sunar. Bursa'nın yolcu iskelesi de Güzelyalı'dadır; buradan kalkan feribot ve deniz otobüsleriyle İstanbul'a yaklaşık 75 dakikada ulaşmak mümkündür. Günümüzde bu süre 90 dakikaya çıkmıştır.

Karayolu ulaşımında ise Güzelyalı'dan geçen otobüs hatları arasında 1/GY Güzelyalı İskele-Emek İstasyonu, F/2 Güzelyalı İskele-Heykel-Derebahçe, 2/GM Güzelyalı-Mudanya, 2/U Mudanya-Güzelyalı-Uludağ Üniversitesi, 104 Mudanya-Güzelyalı-Gemlik ve F/1 Mudanya-Güzelyalı-Terminal hatları bulunur. Dolmuş hatları ise Şehiriçi-Mudanya-Güzelyalı, Mudanya Devlet Hastanesi-Güzelyalı, Mudanya-Yeni Mah.-Siteler-Güzelyalı ve Mütareke-Mudanya-Güzelyalı-Altınkum güzergâhlarını kapsar.

Güzelyalı'nın Bugünü

Güzelyalı, tarihi dokusunu modern yaşamla harmanlayan bir sahil kasabası olarak dikkat çeker. Mübadele döneminden gelen kültürel çeşitlilik, beldenin kimliğinde hâlâ izler taşır. Zeytinlikler arasında yükselen yeni konutlar, deniz kenarındaki ferahlatıcı atmosfer ve İstanbul'a olan yakınlığı, Güzelyalı'yı hem Bursalılar hem de bölgeye gelenler için cazip bir durak hâline getirir. Marmara'nın bu sakin köşesi, hem geçmişin izlerini hem de bugünün hareketliliğini bir arada sunar.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: Otuuz5, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0